Steeds meer gemeentes merken dat hun woonbeleid niet werkt. Beleggers en speculanten kopen huizen met winst en verhuren of verkopen deze door zonder dat zij er eerst hebben gewoond. Zo worden de huizen steeds onbetaalbaarder voor starters, middeninkomens en nieuwkomers. De gemeentes willen een einde maken aan deze situatie en zijn op zoek naar betere beleidsmaatregelen. Woerden lijkt veel gemeentes al een stap voor te zijn.

Volgens Woonvisie Woerden 2019-2024 heeft Woerden al verschillende maatregelen genomen tegen speculatie met huizen. Zo maakt Woerden gebruik van het anti-speculatiebeding. Het anti-speculatiebeding is een soort boete. Als de koper zijn huis eerder verkoopt dan de daarvoor gestelde termijn, moet hij de winst terugbetalen aan de gemeente. Ook is er zelfbewoningsplicht. Dan moet de koper eerst een paar jaar zelf in het nieuwbouwhuis wonen voordat hij het mag verhuren of verkopen. Deze maatregelen gelden alleen voor woningen die op gemeentegrond staan of gebouwd worden tot 200.000 euro. Daarnaast zijn bij sommige bouwprojecten uitbreidingsbeperkingen en mogen twee goedkope woningen niet samengevoegd worden. Een woning mag namelijk niet meer waard worden.

‘Het is een fors beleid in Woerden, en dat is ook wel nodig. Een anti-speculatiebeding in een gemeente werkt alleen als de handhaving goed in orde is, anders kunnen beleggers toch een huis met winst doorverkopen,’ aldus Peter Boelhouwer, hoogleraar Housing systems aan de TU Delft. Boelhouwer legt verder uit: ‘Gemeentes merken het meteen als de handhaving niet goed is, daar is dan meer verscherping van het beleid nodig.’

Verscherping van het beleid

Gemeentes met minder strenge maatregelen merken geen verbetering, zoals in Amsterdam: beleggers verkopen nog te vaak een huis met winst zonder er eerst zelf gewoond te hebben. ‘Alleen het anti-speculatiebeding is niet effectief genoeg, omdat dit in de praktijk lastig te handhaven is’, zegt de Amsterdamse wethouder Lauren Ivens (Bouwen en Wonen, SP) in de NRC. Amsterdam wil dus net als in Woerden ook de zelfbewoningsplicht invoeren op nieuwbouw koophuizen.

Ook Wijk bij Duurstede had slechte ervaringen met ‘slap’ beleid: Sociale koopwoningen werden met forse winsten doorverkocht zonder dat kopers er eerst zelf gewoond hadden. Wijk bij Duurstede wil hier een einde aan maken: ‘Wij willen een zelfbewoningsplicht en een hogere boete invoeren’, aldus wethouder Willem Joustra (VVD) in het AD.

Al met al lijkt het erop dat steeds meer gemeentes Woerden achterna zullen gaan en er ook voor ‘zwakkere’ partijen kansen komen op de woningmarkt.